Twoja lektura – „Zemsta”

      Brak komentarzy do Twoja lektura – „Zemsta”

Bądź przygotowany na język polski!

„Zemsta” – Aleksander Fredro

Geneza (pochodzenie)
Utwór powstał w 1833 roku. Fredro wykorzystał tu wątek z własnego życia. Ożenił się z Zofią z Jabłonowskich Skarbkową. Była ona właścicielką połowy zamku w Odrzykoniu pod Krosnem. W XVII wieku zamek ten miał dwóch właścicieli, którzy procesowali się ze sobą, a spór zakończył dopiero ślub ich dzieci.

Dlaczego „Zemsta”?
Utwór Aleksandra Fredry nosi tytuł „Zemsta”, ponieważ w całej lekturze bohaterowie knują na siebie zemstę, ich działanie ma na celu skomplikowanie zamierzeń innych postaci. Cześnik toczy spór o zamek z Rejentem i na przekór jemu żeni Wacława z Klarą, natomiast Rejent chce odebrać Podstolinę Cześnikowi Raptusiewiczowi i oddać ją synowi. „Zemsta” jest komedią intryg, ponieważ bohater, który knuje intrygę sam pada jej ofiarą.

Rodzaj literacki
Dramat (utwór przeznaczony do wystawienia na scenie).

Gatunek literacki
Komedia (komedia charakterów).

Czas akcji:
na przełomie XVIII i XIX wieku

Miejsce akcji:
Wieś położona na mazowieckiej prowincji – wydarzenia rozgrywają się w starym zamczysku, którego współwłaścicielami są Cześnik Raptusiewicz i Rejent Milczek.

Budowa utworu
Utwór podzielony jest na 4 akty i sceny:
Akt I: 8 scen
Akt II: 9 scen
Akt III: 7 scen
Akt IV: 13 scen.
Utwór został napisany wierszem 8-zgłoskowym z rymami żeńskimi sąsiednimi.

Zasada trzech jedności w „Zemście”:
• czasu – akcja toczy się w ciągu jednego dnia,
• miejsca – zamek należący do Cześnika i Rejenta,
• akcji – jeden problem (spór o mur graniczny).

Bohaterowie
• główni: Cześnik Maciej Raptusiewicz, Rejent Milczek;
• drugoplanowi – Klara (bratanica Cześnika), Wacław Milczek (syn Rejenta), Podstolina – Hanna Czepiersińska, Józef Papkin, Dyndalski (marszałek Cześnika);
• epizodyczni: Śmigalski (dworzanin Cześnika), Perełka (kuchmistrz Cześnika), murarze, hajducy, pachołki.

Komizm utworu
W „Zemście” uwydatnia się humor widoczny na trzech płaszczyznach:
• komizm postaci:
o kontrast charakterów (Cześnik Raptusiewicz – gwałtowny, zapalczywy, prędki, wygraża swemu sąsiadowi; Rejent Milczek – cichy i pokorny szlachcic, pozornie skłonny do ugody);
o postać Papkina (kontrast pomiędzy słowami a czynami bohatera: przedstawia się jako waleczny mąż, a w istocie jest bojaźliwym i zachłannym służącym, który potrafi „czarować” niektóre kobiety, ale zwykle upatruje w tym korzyści finansowych);
• komizm sytuacji – spór o dziurę w murze granicznym, sercowe kłopoty bohaterów, scena dyktowania listu przez Cześnika;
• komizm słowny – polega na zabawnych wypowiedziach: monologach lub dialogach, np. monolog Papkina o krokodylu po rozmowie z Klarą.

Wątki w „Zemście”
Wątek główny: dotyczy sporu o mur i wzajemnych, nieprzyjaznych relacji między Cześnikiem a Rejentem.
Wątki poboczne: plany małżeńskie Cześnika; miłość Klary i Wacława; historia wdowy Podstoliny (w trosce o swoją przyszłość myśli o powtórnym zamążpójściu za Cześnika albo Wacława); dzieje komicznego Papkina.

Pomijając główne wątki i komizm utworu, „Zemsta” jest też obrazem polskiej szlachty – kłótliwej, przewrażliwionej na punkcie swojego honoru, zdolnej do walki „na śmierć i życie” o byle błahostkę. Autorowi udało się więc w lekkiej i przystępnej postaci przemycić do utworu obraz typowo szlacheckich wad.